Przewartościowanie polskiego wykształcenia w Niemczech cz.2
Dlaczego inżynier musi poddać swoje polskie wykształcenie uznaniu, podczas gdy informatyk nie ma takiego obowiązku?
W poprzednio opublikowanym wpisie (znajdziesz go tutaj) pisałam o Anerkennung lub Bewertung, czyli oszacowaniu polskiego wykształcenia w Niemczech. Przypomnę:
- opisałam różnice pomiędzy zawodami regulowanymi i nieregulowanymi (reglementierte und nicht–reglementierte Berufe) oraz konsekwencje takiego podziału,
- mówiłam o różnych regulacjach dotyczących kształcenia zawodowego. Niektóre zawody regulowane są na poziomie prawa ogólnoniemieckiego a niektóre na poziomie każdego z bundeslandów osobno. Np. Arzt, Apotheker, Rechtsanwalt, Physiotherapeut to zawody regulowane przez ogólnoniemieckie prawo, to znaczy w całych Niemczech obowiązują te same zasady regulacji. Z kolei Ingenieur, Erzieher, Lehrer to zawody regulowane na poziomie bundeslandów, co oznacza: w zależności od tego, gdzie mieszkasz, różny może być wynik oszacowania twojego polskiego wykształcenia,
- w skrócie przedstawiłam różne instytucje odpowiedzialne za oszacowanie (Bewertung lub Anerkennung) zdobytego za granicą wykształcenia.
Z tego wpisu natomiast dowiesz się, jaki wynik może mieć oszacowanie wykształcenia zawodowego oraz w jaki sposób możesz uzupełnić wskazane w decyzji różnice pomiędzy zdobytym w Polsce wykształceniem a określonym i wymaganym w Niemczech zakresem kształcenia.
Każdy zawód w Niemczech, zwłaszcza powiązany z posiadaniem specjalistycznej wiedzy, umiejętnościami praktycznymi i przejęciem odpowiedzialności (za projekt, pracowników, zdrowie pacjentów, powierzonych twojej opiece dzieci itd.) określony jest przez Referenzqualifikation, inaczej Referenzberuf. Referenzberuf to wzorzec, rodzaj matrix, określony zarówno dla reglementierte jak też nicht-reglementierte Berufe. Dlatego zaznaczałam, że osoby z zawody nieregulowanymi powinny dokonać dobrowolnie oszacowania i postarać się o poświadczenie, że polskie kwalifikacji są równowartościowe z niemieckim Referenzberuf.
Przy oszacowaniu zdobytych poza granicami Niemiec kwalifikacji zawodowych dochodzi do porównania tego wykształcenia z odpowiednim niemieckim wzorcem. Porównywane są treści kształcenia, czas jego trwania, zakres kształcenia praktycznego, zdane w trakcie kształcenia egzaminy, jak też posiadane doświadczenie zawodowe. Z tego powodu przy składaniu wniosku o ocenę twoich kwalifikacji musisz zawsze załączyć, poza świadectwami, także twój Lebenslauf (CV). Nie bez znaczenia jest również, czy polska placówka spełniała wymagania stawiane instytucjom edukacyjnym.
Jak znaleźć odpowiedni niemiecki Referenzberuf?
Na wstępie ważne rozróżnienie. Fachkraft, Spezialist, Expert – to niemieckie określenia rosnących poziomów kwalifikacji, tzw. Anforderungsniveaus. Przedstawię to na przykładzie zawodu informatyka.
Aktualny niemiecki rejestr zawodów podaje 150 różnych zawodów po wpisaniu hasła informatyk.
Niemiecka Fachkraft w obszarze IT, Fachinformatiker*in, posiada trzyletnie wykształcenie zawodowe (niemieckie Ausbildung, ze zintegrowanymi fazami praktycznymi). Poza tym spotkasz się z określeniami zawodowymi takimi jak: Kaufmann*frau für Digitalisierungsmanagement, Kaufmann*frau für IT-System-Management, Mathematisch-technische*r Softwareentwickler*in. Oprócz tego występują regulowane przepisami bundeslandów zawody, np. Technische*r Assistent*in für Informatik, Assistent*in für: technische Informatik, Medieninformatik, Wirtschaftsinformatik, Softwaretechnik, Kaufmännische*r Assistent*in/Wirtschaftsassistent*in für: E-Business-Management, Betriebsinformatik, Informationsverarbeitung.
Zawody na poziomie Spezialist/in są to Fortbildungsberufe/Weiterbildungsberufe (kompetencje potwierdzane są egzaminami). Spotkasz się z nazwami takimi jak: Techniker*in der Fachrichtung Informatik (Bachelor Professional in Technik), Betriebswirt*in (Fachschule) für Informationsverarbeitung , regulowane przez HWK (Handwerkskammer) Bachelor Professional in Betriebsinformatik (HWK), Netzwerk-Servicetechniker*in (HWK), SPS-Fachkraft (HWK), czy regulowane przez IHK IT-Fachwirt*in. Oczywiście pojawiają się też inne zawody na poziomie bundeslandów.
Jako Expert/in traktowane są osoby z pełnym wykształceniem wyższym ze specjalizacją, np. Wirtschafts-, Ingenieur-, Medizin-, Geo-, Medieninformatiker*in, Softwareentwickler*in lub też IT-Sicherheitskoordinator*in.
Najważniejsze dla Ciebie: znajdź odpowiedni IT-Referenzberuf. Ten, z którym będzie porównywane twoje polskie wykształcenie. Jego nazwa powinna wynikać ze sporządzonego tłumaczenia twoich świadectw/dyplomów na język niemiecki. W tym miejscu ważna podpowiedź: korzystaj z usług tłumacza osiadłego na terenie Niemiec i znającego niemieckie realia.
Jaki może być wynik oszacowania?
W odpowiedzi na twój wniosek o uznanie/oszacowanie możesz otrzymać jedną z trzech odpowiedzi:
- Potwierdzenie, że twoje wykształcenie odpowiada niemieckim standardom (Gleichwertigkeitbescheid, voll gleichwertig). Ważna uwaga: jeśli chcesz wykonywać zawód z grupy reglementierte Berufe musisz jeszcze wystąpić o pozwolenie na wykonywanie zawodu i prawo do używania tytułu na terenie Niemiec (np. inżyniera: Erteilung der Genehmigung zum Führen der Berufsbezeichnung „Ingenieurin“ oder „Ingenieur“). Nie zapominaj, że ważnym warunkiem uzyskania tego prawa jest znajomość języka niemieckiego na określonym poziomie,
- Druga możliwość: twoje wykształcenie będzie ocenione jako teilweise gleichwertig. To znaczy, będziesz poinformowana/y o brakach w kształceniu zawodowym, pozytywnie formułując: zostaną wskazane treści do uzupełnienia,
- Trzecia możliwość to stwierdzenie tak istotnych różnic w stosunku do niemieckiego Referenzberuf, że nie ma możliwości uzupełnienia kwalifikacji.
Anpassungsqualifizierung czy Anpassungslehrgang?
W przypadku drugiej z wymienionych powyżej odpowiedzi musisz uzupełnić treści kształcenia. Konieczność uzupełnienia kwalifikacji zniechęca i odstrasza. Wiele osób rezygnuje na tym etapie z uznawania i pracuje na stanowiskach poniżej możliwości, w innych obszarach, za gorsze wynagrodzenie. Tymczasem uzupełnienie wskazanych różnic kształcenia może odbyć się w ramach dokształcenia, nazywanego
Anpassungsqualifizierung (w przypadku zawodów nieregulowanych)
Anpassungslehrgang (w przypadku zawodów regulowanych).
Inną możliwością, w przypadku zawodów regulowanych i opcją do Anpassungslehrgang jest zdanie egzaminu potwierdzającego kwalifikacje, tzw. Eignungsprüfung.
Gdzie odbywa się dokształcanie?
Uzupełnienie kwalifikacji może odbyć się niemieckim Ausbildungsbetrieb (są to firmy posiadające prawo do kształcenia uczniów), w szkole lub innej instytucji (mowa o Bildungsanbieter) lub w warsztatach, Lehrwerkstatt. Tam pod opieką wykwalifikowanej osoby odbywasz wdrożenie do tych praktycznych części wykształcenia, które musisz uzupełnić. Nie do przecenienia jest także fakt kontaktu z językiem niemieckim używanym w twojej branży.
Po zakończeniu Anpassungsqualifizierung lub Anpassungslehrgang możesz złożyć ponownie wniosek o ponowne oszacowanie twojego wykształcenia z uwzględnieniem treści uzupełnionych, tzw. Folgeantrag i uzyskać potwierdzenie jakości i równowartości twoich kwalifikacji zawodowych ze standardami niemieckimi. Czego Ci serdecznie życzę;-)
Gdzie szukać pomocy finansowej?
Jeszcze bardzo ważny aspekt fazy uznawania kwalifikacji. Wiąże się ona najczęściej z niższymi dochodami twoimi i twojej rodziny. Brak kwalifikacji i znajomości języka to mniejsze zarobki, ponadto musisz kalkulować czas na naukę języka niemieckiego, dlatego najczęściej osoby w tej fazie pracują na część etatu. Przypomnę tylko, że po spełnieniu warunku niewysokich dochodów możesz starać się Anerkennungszuschuss i dofinansowanie kosztów związanych z okresem Anpassungs-qualifizierung/Anpassungslehrgang do wysokości maksymalnie 3000 Euro. Więcej o Anerkennungszuschuss znajdziesz TUTAJ. W poprzednim wpisie o Anerkennung pisałam o przedłużeniu tego projektu dofinansowań. Możesz również w tej „chudej” fazie przejściowej, gdy ty i twoja rodzina dysponujecie mniejszymi dochodami, postarać się o inne formy wsparcia finansowego. Z myślą o osobach w takiej sytuacji życiowej publikuję serię dotyczącą możliwości pomocy finansowej, dla rodzin i nie tylko. Zajrzyj na Youtube, na mój podcast @TerazNiemcy.
Jeśli planujesz rozwój lub zmianę zawodową w Niemczech – zapraszam do indywidualnego coachingu. W ramach JOB-Coaching dokonamy inwentaryzaji twojej obecnej sytuacji zawodowej i życiowej, abyś mógł/mogła sprecyzować realistyczne cele. Wspólnie zastanowimy się, jak je osiągnąć, opracujemy plan kolejnych kroków. Zapraszam do kontaktu pod adresem mailowym coaching@teraz-niemcy.eu. Opisz krótko, proszę, twoją sprawę i zostaw dane kontaktowe.
Z serca życzę Ci powodzenia i sił w zmaganiach z codziennością migracyjnego życia!
Jeśli chcesz otrzymywać aktualne informacje o nowych wpisach, kursach i wydarzeniach, zapraszam do zaabonowania mojego bezpłatnego Newslettera. Jeśli znasz kogoś zainteresowanego tym wpisem, podziel się nim z nim:-)
Serdecznie Cię pozdrawiam!
Julita
Tekst: Julita Sternau, Foto: Pixabay