i wiele innych, czyli: prezentacja niemieckich Sekundärschulen.

Jeśli właśnie zastanawiasz się z twoim dzieckiem nad wyborem niemieckiej szkoły ponadpodstawowej i chcesz podjąć dobrą decyzję, to tutaj znajdziesz ważne dla Ciebie informacje. Zapraszam Cię do kolejnego wpisu z serii dotyczącej niemieckiego systemu szkolnego. Tym razem o niemieckich weiterführende Schulen, inaczej nazywanych Sekundärschulen. Pamiętaj: STARKE ELTERN=STARKE KINDER!

Zetknięcie z niemieckim systemem edukacji szkolnej może w pierwszej chwili zdezorientować. Nie tylko migrantów z Polski. Dżungla typów szkół, regulacji przechodzenia do kolejnych lub równoległych etapów szkolnictwa może wywołać kompletną dezorientację. Jej powodem są:

• nieznane z Polski formy szkół (Real- czy Gesamtschule),
• szkoły o nazwie identycznej, jak w Polsce, za którymi jednak kryje się inny typ szkoły, (Gymnasium w Niemczech to nie jest znane z Polski „gimnazjum”),
• wreszcie odmienne dla pojedynczych bundeslandów wymagania i nazwy szkół.

Empfehlung ze szkoły podstawowej

Przypomnę, że już w ostatnim roku szkolnym szkoły podstawowej w Niemczech dzieci otrzymują tzw. Empfehlung für eine weiterführende Schule. Musisz wiedzieć także, że odbywają się liczne prezentacje szkół ponadpodstawowych w ramach wieczorów informacyjnych w szkole twojego dziecka. Ponadto w szkołach należących do Sekundärschulen przeprowadzane są tzw. dni otwartych drzwi (Tag der offenen Tür). Pisałam o tym w poprzednim wpisie TUTAJ. Informacje znajdziesz w szkole dziecka lub na stronach szkół. Zachęcam Ciebie, jako rodzica do kontaktu z nauczycielem szkoły podstawowej, szukania informacji o szkołach wśród znajomych i rozmów z twoim dzieckiem. Jeśli czytasz ten rozdział, jesteś na dobrej drodze: zdobywasz wiedzę dotyczącą przyszłości twojego dziecka! Twoje zaangażowanie przekłada się na orientację (zbierasz niezbędne informacje) i wsparcie wyboru dalszej szkoły.

Co dalej? Jakie szkoły należą do Sekundärschulen

Sekundärschulen to szkoły stopnia drugiego, kolejnego po Grundschule. One z kolei dzielą się na Sekundärschulen pierwszego i drugiego stopnia, czyli tzw. Sekundarstufe I oraz szkoły drugiego stopnia: Sekundarstufe II. Szkoły Sekundarstufe I obejmują naukę do 10 klasy łącznie, czyli – przy czteroletniej szkole podstawowej – regularna nauka trwa 6 lat. Sekundarstufe II obejmuje klasy od 11 do 13 (ewentualnie do klasy 12 w gimnazjach G8, o czym innym razem).

Pamiętaj: lata nauki w Niemczech numerowane są w jednym ciągu. Tzn. w najprostszym scenariuszu nauki uczeń po klasie 4. szkoły podstawowej idzie do klasy 5. odpowiedniej szkoły Sekundarstufe I. Po zakończeniu Sekundarstufe I przechodzi do klasy 11. szkoły typu Sekundarstufe II, którą kończy w klasie 13. lub 12. W najprostszym scenariuszu, bowiem niemiecki system edukacji dopuszcza możliwość przechodzenia pomiędzy różnymi typami szkół, jak też powtarzanie klas na wniosek własny.

Jakie szkoły należą do Sekundarstufe I, a jakie do Sekundarstufe II?

Do Sekundarstufe I należą: Gymnasium do klasy 10. włącznie (ta forma jest obecna we wszystkich bundeslandach). Ponadto do stopnia pierwszego należą typy szkół, nazywanych odmiennie w zależności od bundeslandu. Są to: Hauptschule, Realschule, Realschule Plus, Gesamtschule (w niektórych landach zetkniesz się z kooperative i integrative Gesamtschule) do klasy 10, Gemeinschaftsschule (Saarland, Sachsen) do klasy 10, Mittelschule i Wirtschaftsschule w Bayern, Werkrealschule znane z Baden-Würtemberg, Integrierte Sekundarschule, Oberschule w Brandenburg i Sachsen, Stadtteilschule w Hamburgu, Regionale Schule, Sekundarschule, Berufsschule.

Do szkół drugiego stopnia: Sekundarstufe I należą natomiast szkoły oferujące naukę od klasy 11., tzw. Oberstufe: Fachoberschule, Berufsoberschule, Berufliches Gymnasium, Gymnasiale Oberstufe klasy 11. do 13. lub 12., Gesamtschule z Gymnasialem Zweig, berufsbildende Schulen.

Jak widzisz, różnorodność nazw może prowadzić do dezorientacji dzieci i rodziców. Czujesz się zagubiona/y? Za chwilę otrzymasz ode mnie kompas, z którym będziesz się pewnie poruszać po labiryntach niemieckich szkół.  

Schulabschluss

Schulabschluss – to właśnie twój kompas. Znajomość trzech najważniejszych niemieckich szkolnych kwalifikacji oraz ich wariantów. Dlatego zanim przejdę do prezentacji typów szkół, objaśnię niezupełnie oczywiste dla Polaków pojęcie Schulabschluss. Słowniki językowe tłumaczą to jako „ukończenie szkoły”, „świadectwo ukończenia szkoły”, co nie oddaje w pełni znaczenia tego pojęcia. Schulabschluss to nie tyle ukończenie szkoły czy świadectwo, co osiągnięcie kwalifikacji szkolnej, kwalifikowanego poziomu, uprawnienia do dalszego kształcenia ogólnoszkolnego lub zawodowego. Schulabschluss to coś więcej niż świadectwo ukończenia szkoły, ponieważ świadectwo ukończenia nauki w określonej klasie z niewystarczającymi ocenami, jako takie nie daje uprawnień powiązanych z Schulabschluss. Dlatego:

Jeśli zastanawiasz się przed wyborem szkoły, kieruj się pytaniem o to, jaki Schulabschluss może otrzymać twoje dziecko po ukończeniu nauki w szkole i jakie możliwości dalszej nauki i kariery zawodowej dla twojego dziecka wiążą się z konkretnym Schulabschluss.

Oczywiście, najprostsza droga to np. wybór Gymnasium, które prowadzi jak po sznurku od 5. do 13. klasy. A’propos: czy wiesz, że twoje dziecko po ukończeniu gimnazjum niemieckiego ma w kieszeni trzy różne niemieckie Schulabschlüsse, różne stopnie kwalifikacji szkolnych? Nie każde dziecko jednak powinno uczyć się w gimnazjum, którego focus skierowany jest na materiał nauczania. W zależności od kompetencji dziecka optymalną opcją może być rozpoczęcie nauki np. w Realschule i kontynuowanie jej potem w jednej z weiterführende berufsbildende Schulen lub w gymnasiale Oberstufe, aby zdobyć jeden z poszukiwanych w Niemczech tzw. anerkannter Beruf lub zdać maturę. Teraz po kolei przedstawię poszczególne Schulabschlüsse.

Schulabschluss I

Schulabschluss I to kwalifikacja otrzymywana po ukończeniu nauki w 9. klasie szkoły dowolnego typu. Schulabschluss I nazywany jest Hauptschulabschluss, Berufsschulreife, Berufsbildungsreife BBR, der erste allgemeinbildende Schulabschluss ESA (np. w Hamburgu). Posiadanie tej kwalifikacji uprawnia do nauki w szkole zawodowej lub kontynuowania nauki w klasie 10., aby otrzymać kolejny, wyższy Schulabschluss, o którym poniżej. Możliwość przejścia do klasy 10. jednej ze szkół Sekundarstufe I jest związana z uzyskaniem dobrych ocen na świadectwie. Dlatego możesz zetknąć się z pojęciem der einfache i der qualifizierende Hauptschulabschluss (Quali, np. w Hessen), czy też Berufsbildungsreife i Erweiterte Berufsbildungsreife w Berlinie. Der einfache uprawnia do nauki w Berufsschule, der Quali/Erweiterte natomiast do nauki w klasie 10. szkoły typu np. Realschule czy Gesamtschule.  

Der mittlere Schulabschluss – MSA

Kolejną kwalifikację uczniowie uzyskują po ukończeniu klasy 10. Der Mittlere Schulabschluss MSA ma w Niemczech wiele nazw, dlatego możesz spotkać się z: der Mittlere Bildungsabschluss MB, Mittlere Reife MR, qualifizierter Sekundarabschluss 1, Realschulabschluss RS, Fachoberschulreife FOR, Werkrealschulabschluss, der erweiterte Sekundarabschluss I (Niedersachsen, NRW).

Otrzymanie MSA związane jest z wymogiem odpowiednio dobrej średniej ocen, jak też dobrymi wynikami egzaminu na zakończenie 10. klasy Sekundarstufe I. Uczniowie muszą zdać egzaminy z matematyki, języka niemieckiego, języka obcego i są to egzaminy jednakowe dla każdego z bundeslandów (ogólnoniemieckie). Jedynym wyjątkiem jest Rheinland-Pfalz. Pamiętasz, co pisałam o przyjrzeniu się regulacjom poszczególnych bundeslandów?! W Rheinland-Pfalz jedynie odpowiednio wysoka średnia ocen na zakończenie dziewiątej i dziesiątej klasy uprawnia do otrzymania MSA. Uczniowie klasy 10. nie muszą zdawać egzaminów uprawniających do otrzymania MSA.

Uczniowie szkół typu Hauptschule, którzy mają już ESA (Hauptschulabschluss) mogą uzyskać Mittlerer Schulabschluss MSA po ukończeniu Berufsausbildung (Lehre) i równoległej nauki w jednej z Berufsschule, w której programie są przedmioty ogólnego kształcenia. Inną opcją są szkoły typu Abendkolleg, Berufskolleg, do których przyjmowani są uczniowie z Hauptschulabschluss. 

W przypadku gimnazjalistów sama promocja do kolejnej, 11. klasy jest równoznaczna z uzyskaniem MSA. Tzn. świadectwo klasy 10. jest jednocześnie potwierdzeniem tej szkolnej kwalifikacji. Podobnie jak wcześniej promocja do klasy 10. była jednocześnie uzyskaniem pierwszego Schulabschluss. Ważna uwaga w tym miejscu: egzaminy nie obowiązują gimnazjalistów w prawie wszystkich bundeslandach. Uczniowie gimnazjów w Bremen i Brandenburgii muszą przystąpić do egzaminu, aby otrzymać MSA. Powtarzam to znowu: przyjrzyj się regulacjom poszczególnych bundeslandów przed podjęciem decyzji o zamieszkaniu w Niemczech!

Jakie możliwości daje MSA? Uczniowie z MSA uzyskują dostęp do szkół typu vollqualifizierende Berufsfachschulen, weiterführende berufsbildende Schulen, w których, podobnie jak w gimnazjum, uzyskają tzw. Allgemeine Hochschulreife, czyli kolejną niemiecką kwalifikację. Ponadto z MSA uczniowie mają możliwość uzyskać jeden z tzw. annerkannter Beruf.

MSA uprawnia również do nauki w gymnasiale Oberstufe (od klasy 11,) w gimnazjum, gimnazjum zawodowym (berufliches Gymnasium), w Gesamtschule. Przy czym podkreślam: o przyjęcie do gymnasiale Oberstufe mogą starać się uczniowie z wymaganą średnią ocen i zdanym egzaminem na zakończenie 10. klasy nauki, czyli uczniowie z qualifizierter/erweiterter MSA.

Hochschulreife

Ostatnia kwalifikacja w systemie niemieckim to Hochschulfreife, dająca dostęp do uczelni wyższych i uniwersytetów. Po ukończeniu niemieckiego gimnazjum i zdaniu egzaminów maturalnych (Abitur) uczniowie uzyskują  tzw. Allgemeine Hochschulreife, ogólną, szeroką maturę. Mają tym samym nieograniczony wybór uczelni. W Niemczech możliwe jest jeszcze uzyskanie Fachabitur w sytuacji, gdy uczeń kończy naukę po przedostatniej klasie gimnazjum, następnie odbywa roczną praktykę zawodową. Jest to tzw. Fachhochschulreife (Fachabitur), uprawniająca do studiowania w szkole wyższej, przy czym wybór kierunku studiów ograniczony jest do wybranej dziedziny (Fach). Np. uczeń po 12. klasie gimnazjum zawodowego ze specjalizacją „inżynieria budowlana” i po odbyciu rocznej praktyki zawodowej, może podjąć studia na kierunkach związanych z inżynierią budowlaną. 

Tymi objaśnieniami kończę ten wpis. Mam nadzieję, że dzięki niemu lepiej rozumiesz system szkolny w Niemczech i tym samym podejmiesz z twoim dzieckiem dobrą decyzję. Zdaję sobie sprawę, że początki w Niemczech to zetknięcie z nieznanymi regulacjami. W kolejnym wpisie z serii przybliżę poszczególne typy szkół w różnych bundeslandach i przedstawię konkretne scenariusze przechodzenia do kolejnych etapów nauki.

Przypomnę również, że na moim kanale Youtube @TerazNiemcy znajdziesz ważne materiały dotyczące form wsparcia finansowego dla rodziców i nie tylko dla rodziców (np. jak i kiedy starać się o Wohngeld). W tym także materiał o możliwości finansowania wyprawki szkolnej dla twojego dziecka w ramach pakietu Bildung und Teilhabe.

Młodych rodziców zapraszam także na www.ile-wynosi-elterngeld.info, stronę kursu dotyczącego Mutterschaftsgeld i Elterngeld. Ponadto z przygotowanego przeze mnie darmowego e-booka dla rodziców w Niemczech poznasz 11 ważnych świadczeń dla rodziców w Niemczech. E-book znajdziesz TUTAJ.

Ponadto pamiętaj: Potrzebujesz wsparcia w znalezieniu dobrej dla ciebie drogi rozwoju osobistego i/lub zawodowego? Zapraszam na indywidualne sesje poradnicze, w języku polskim, online. Kontakt pod adresem coaching@teraz-niemcy.eu

Z serca życzę Ci powodzenia i sił w zmaganiach z codziennością migracyjnego życia!

Serdecznie pozdrawiam

Tekst: Julita, Foto: Pixabay

• Haupt- Realschule, Gymnasium, Gesamtschule
• Grundschule – o niemieckiej szkole podstawowej
• Starke Eltern = starke Kinder
• Frohe Weihnachten
• Rauhnächte – 12 nocy poza czasem