Czy przysługują mi niemieckie świadczenia Mutterschaftsgeld i Elterngeld, jeśli korzystam z pomocy Bürgergeld? Z takim właśnie pytaniem zwróciło się do mnie wiele osób po tym, gdy przygotowałam mój kurs dotyczący niemieckich świadczeń dla rodziców: Mutterschaftsgeld i Elterngeld. Ponieważ nie da się na nie odpowiedzieć prostym TAK lub NIE, zredagowałam ten wpis. Z niego dowiesz się:
- kiedy zachowujesz w powyższej sytuacji prawo do Mutterschaftsgeld,
- na jakie dodatkowe świadczenia może liczyć ciężarna korzystająca z Bürgergeld,
- co pozostaje z przysługującego rodzicom świadczenia Elterngeld,
- gdzie szukać dodatkowej finansowej pomocy.
Na wstępie ważna uwaga: jako pedagog i coach pracuję z rodzicami małych dzieci. Temat zabezpieczenia finansowego pojawia się bardzo często w rozmowach. Chcę podkreślić, że zamieszczony materiał przygotowałam z dużą starannością i znajomością tematu w oparciu o wiedzę związaną z kontekstem poradnictwa życiowego i zawodowego. Tekst ten nie jest w żadnym razie poradnictwem prawnym.
Kolejna ważna uwaga: czas ciąży, przebywania na Mutterschutzfrist (urlopie macierzyńskim) i Elternzeit (urlopie wychowawczym) oznacza generalnie ochronę przed zwolnieniem (Kündigungsschutz). Mimo tego prawa możliwe są jednak sytuacje, gdy pracodawca ma prawo zwolnić ciężarną w tym okresie. Zwolnienie może nastąpić tylko po otrzymaniu przez pracodawcę zgody stosownego urzędu! Zdarzyć się może również inna sytuacja: przyszła mama ma umowę na czas określony i umowa ta kończy się w czasie ciąży lub podczas Mutterschutzfrist czy pobierania Elterngeld.
W ciąży i bez zatrudnienia?
W opisanej sytuacji (w ciąży, tuż po narodzinach dziecka i brak zatrudnienia) rodzicom w Niemczech może przysługiwać zasiłek dla bezrobotnych ALGI lub też zasiłek Bürgergeld, zależnie od tego, czy spełniają warunki uprawniające do któregoś z tych świadczeń. O strategiach dla rodziców uprawnionych do ALGI i jednocześnie pobierających Mutterschaftsgeld lub Elterngeld obszernie informuję w kursie dla rodziców „Mutterschaftsgeld i Elterngeld. Niemieckie świadczenia dla rodziców”. Im bowiem mogą przysługiwać obydwa świadczenia, a przy mądrym planowaniu mogą wykorzystać optymalnie zarówno Elterngeld jak i ALGI. Zajrzyj, proszę, na stronę kursu Ile wynosi Elterngeld, aby dowiedzieć się więcej.
W tym wpisie natomiast postaram się przedstawić prawa przysługujące rodzicom uprawnionym w opisanej sytuacji życiowej do świadczenia Bürgergeld. Oni bowiem, z uwagi na obowiązujące regulacje, nie skorzystają raczej z wiadomości i strategii optymalnego wykorzystania świadczeń przedstawionych w kursie.
WAŻNE: Bezpośrednio po otrzymaniu wypowiedzenia skontaktuj się z Bundesagentur für Arbeit. Z instytucją tą podejmij kontakt także najpóźniej na trzy miesiące przed końcem umowy zawartej na czas określony. W przeciwnym razie ryzykujesz utratę części przysługujących świadczeń.
MUTTERSCHAFTSGELD a BÜRGERGELD
Matkom pobierającym Bürgergeld nie przysługuje prawo do Mutterschaftsgeld. Zgadza się,
ALE –
Tylko wtedy, gdy korzystają z Bürgergeld już w czasie ciąży, przed Mutterschutzfrist.
Jeśli rozwiązanie lub zakończenie umowy nastąpi podczas Mutterschutzfrist przed lub po porodzie, wówczas kobiety zatrudnione i posiadające obowiązkowe lub dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w publicznej kasie chorych otrzymają Mutterschafstgeld oraz Arbeitgeberzuschuss do momentu trwania umowy o pracę. Po jej rozwiązaniu i do końca okresu Mutterschutzfrist natomiast otrzymują Mutterschaftsgeld od kasy chorych, która przejmuje w takiej sytuacji także wypłatę Arbeitgeberzuschuss do wysokości przysługującego w takiej sytuacji Krankengeld. Na podobnej zasadzie kobiety ubezpieczone prywatnie (ubezpieczenie z prawem do Krankentagegeld) mogą wykorzystać przysługujące im świadczenie Mutterschaftsgeld. Inne jedynie będą instytucje odpowiedzialne za wypłatę.
Pamiętaj również, że po reformie prawa Bürgergeld w lipcu 2023 roku, świadczenie takie jak Mutterschaftsgeld (zasiłek macierzyński wypłacony przez kasę chorych lub urząd świadczeń socjalnych) nie jest zaliczane jako dochód i nie obniża świadczeń z tytułu Bürgergeld. Natomiast Arbeitgeberzuschuss (dopłata pracodawcy do Mutterschaftsgeld) wpada w kategorię dochodów zaliczanych na poczet Bürgergeld.
Jeśli twoja umowa o pracę na czas określony wygasła lub otrzymałaś wypowiedzenie w czasie ciąży, przed Mutterschutzfrist, a nie masz prawa do ALGI i przysługuje Ci z uwagi na sytuację finansową i osobistą Bürgergeld, wówczas nie masz, niestety, prawa do Mutterschaftsgeld. Możesz skorzystać jednak z innych świadczeń dla ciężarnych. Należą do nich:
Mehrbedarf
Mehrbedarf, czyli dodatek na pokrycie wyższych niż przeciętne potrzeb. Począwszy od 13 tygodnia ciąży do miesiąca, w którym twoje dziecko przychodzi na świat, przysługuje Ci der schwangerschaftsbedingte Mehrbedarf, czyli dodatek na zwiększone potrzeby. Okres ciąży wiąże się bowiem z wyższym zapotrzebowaniem twojego organizmu i twojego nienarodzonego maluszka na wartościowe pożywienie, witaminy… Nie muszę tego tłumaczyć:-) Mehrbedarf oznacza zwiększony o 17 procent Regelbedarf, który ci normalnie przysługuje. Niezależnie od tego możesz otrzymać również wsparcie materialne w postaci świadczenia na zakup artykułów niezbędnych zarówno dla ciebie i twojego dziecka. Otrzymanie tych środków może być dużym odciążeniem finansowym, szczególnie w przypadku braku innych form wsparcia.
Przejęcie kosztów ubrań ciążowych
W ciąży możesz możesz złożyć wniosek o przejęcie kosztów zakupu ubrań ciążowych (Umstandsbekleidung). Twoja sylwetka będzie się zmieniać 😊 i konieczne będzie pewnie uzupełnienie garderoby. Jeśli chcesz skorzystać z tego ważnego świadczenia, złóż najpierw wniosek i dopiero po jego pozytywnym rozpatrzeniu dokonuj zakupu. Nie muszę chyba pisać, że w ramach tego świadczenia nie uzyskasz zgody na markową, drogą odzież ciążową.
Erstausstattung i Beihilfe
Jeśli spodziewasz się twojego pierwszego dziecka, możesz złożyć wniosek o Erstausstattung i Beihilfe, czyli pierwsze wyposażenie (wyprawkę) dla twojego maluszka. W ramach tej pomocy przewidziane są środki na zakup ubranek, artykułów higienicznych i pielęgnacyjnych (kremy, pieluchy, środki do kąpieli, wanienka, butelki do karmienia itp.), mebli: łóżeczka, komódki do przewijania oraz na rzeczy niemowlęcia, kocyków, pościeli, wózka. Pamiętaj, że kwota Erstausstattung nie jest określona ryczałtem i wysokość dofinansowania zależy zawsze od zgłoszonych przez ciebie potrzeb! Oczywiście pamiętaj o wybraniu rzeczy dobrych jakościowo, ale w uśrednionych, realistycznych cenach. Korzystasz przecież ze świadczenia socjalnego… Zadbaj z drugiej strony o to, aby lista była kompletna. Dlatego nie spiesz się z jej sporządzeniem i uzupełniaj ją stopniowo. Podpytaj znajome matki, poszukaj na stronach oferujących wyprawki dla maluszka, żeby nic nie pominąć.
Kiedy należy/można składać wniosek?
Pamiętaj: wnioski należy złożyć zawsze przed dokonaniem zakupów. Nie masz szansy na zwrot kosztów już zakupionych rzeczy. Zawsze poczekaj na pozytywną decyzję i dopiero wtedy dokonuj zakupów. Ciężarne otrzymujące Bürgergeld mogą składać wniosek po zakończeniu 12 tygodnia ciąży.
ELTERNGELD a BÜRGERGELD
Jeśli jako rodzic nowonarodzonego dziecka otrzymujesz świadczenie Bürgergeld, masz prawo do złożenia wniosku o Elterngeld i otrzymania choćby najniższej stawki Elterngeld. Niestety, nie stwierdzisz dużej finansowej różnicy, ponieważ zarówno Elterngeld jak i Bürgergeld zaliczane są do Sozialleistungen. W konsekwencji Elterngeld, jaki przysługiwałby ci, będzie w takiej sytuacji w całości zaliczony na Bürgergeld.
Przykład: matce dziecka, nieaktywnej zawodowo, przed porodem przysługiwało świadczenie Bürgergeld. W miesiącach Elterngeld świadczenie to prawie w pełni zaliczone zostanie na zasiłek Bürgergeld, podobnie jak Kindergeld, jaki otrzyma na dziecko. Matce dziecka przysługuje jedynie dodatkowo 30 Euro pauschaler Freibetrag miesięcznie. Kwota niewielka, w skali 12 miesięcy Basiselterngeld daje jednak dodatkowe 360 Euro.
Zupełnie inaczej regulowane są te świadczenia w przypadku rodziców aktywnych zawodowo przed narodzinami dziecka i uprawnionymi do Bürgergeld.
Rodzice otrzymają wówczas dodatkowo do świadczenia Bürgergeld jeszcze Elterngeld w kwocie odpowiadającej wysokości osiąganych przez nich dochodów, ALE: Elterngeld nie wyższy niż tzw. Freibetrag. Ten Freibetrag przy miesiącach z Basiselterngeld wynosi 300 Euro, przy Elterngeldplus 150 Euro. Co bardzo ważne: narodziny wieloraczków (np. bliźniąt) nie zmieniają wysokości Freibetrag.
Przykład: Matka osiągała przed narodzinami dziecka z tytułu pracy dochody w wysokości 350 Euro miesięcznie i korzystała z pomocy Bürgergeld. W okresie, kiedy przysługuje jej Basiselterngeld, otrzyma przysługujące jej świadczenie Bürgergeld oraz dodatkowo 300 Euro Elterngeld (przysługuje jej bowiem maksymalny Freibetrag). W miesiąch ElterngeldPlus Freibetrag będzie wynosił połowę, czyli 150 Euro. Przykład: Matka osiągała przed narodzinami dziecka z tytułu pracy dochody w wysokości 200 Euro miesięcznie i korzystała z pomocy Bürgergeld. W okresie przysługiwania jej Basiselterngeld otrzyma 200 Euro Elterngeld (przysługuje jej bowiem Freibetrag w wysokości zarobków osiąganych przed porodem) oraz świadczenie Bürgergeld. W miesiącach ElterngeldPlus otrzyma natomiast świadczenie Bürgergeld oraz dodatkowo Elterngeld Freibetrag w wysokości połowy dochodów, czyli 100 Euro.
Bundesstiftung Mutter und Kind
Na koniec jeszcze ważna informacja dla wszystkich spodziewających się dziecka i przechodzących trudności finansowe. Osoby w trudnej sytuacji finansowej mogą starać się o dodatkowe finansowe wsparcie z niemieckich fundacji pomocowych, jak np. Bundesstiftung „Mutter und Kind.“ Fundacja wspiera przyszłych rodziców w szczególnie trudnej sytuacji materialnej jednorazowo pomocą do 1000 Euro na pokrycie kosztów związanych z ubraniami ciążowymi oraz wyprawką dla maluszka. Wnioski złożyć można w miejscowym punkcie poradnictwa dla kobiet w ciąży: Schwangerenberatungsstelle.
Na tym kończę ten wpis. Więcej informacji o innych formach wsparcia finansowego dla rodziców znajdziesz w przygotowanym przeze mnie zestawieniu świadczeń pomocowych dla rodziców. Zestawienie otrzymasz za darmo jako e-book na stronie Ile wynosi Elterngeld.
Zapraszam Cię również do odwiedzania i zaabonowania mojego kanału Youtube @TerazNiemcy. Teraz wiem! Zamieściłam na nim materiał tego wpisu (link zamieszczam TUTAJ), planuję na nim serię dotyczącą świadczeń dla rodziców i ogólniej: wszystkich szukających informacji o możliwym wsparciu/pomocy finansowej.
Jeśli masz jeszcze pytania dotyczące mojego wpisu, zapraszam Cię do kontaktu.
Z serca życzę Ci powodzenia i sił w zmaganiach z codziennością migracyjnego życia!
Tekst autorski: Julita Sternau, foto: Pixabay